Cuộc khởi nghĩa nổ ra trong hoàn cảnh: Đầu thế kỉ I, nước ta bị nhà Hán đô hộ. Thái thú quận Giao Chì là Tô Định nổi tiếng tham lam, tàn bạo. Hai chị em là Trưng Trắc, Trưng Nhị. Sinh ra và lớn lên trong cảnh nước mất nhà tan, hai chị em sớm có lòng căm thù quân xâm lược. Trưng Trắc cùng chồng là Thi Sách liên kết với các thủ lĩnh khác chuẩn bị cùng nổi dậy. Chính lúc đó, Thi Sách bị Tô Định bắt và giết hại. Hai Bà Trưng càng quyết tâm khởi nghĩa để đền nợ nước, trả thù nhà.

Mùa xuân năm 40, tại cửa sông Hát (Hát Môn, Hà Tây, nay là Hà Nội), Hai Bà Trưng phất cờ khởi nghĩa. Nghĩa quân nhanh chóng làm chủ Mê Linh. Từ Mê Linh, nghĩa quân tiến xuống đánh chiếm cổ Loa (Đông Anh, Hà Nội) ; rồi từ Cổ Loa, tấn công Luy Lâu (Thuận Thành, Bắc Ninh), trung tâm của chính quyền đô hộ. Bị đòn bất ngờ, quân Hán không dám chống cự, bỏ hết của cải, vũ khí, lo chạy thoát thân. Tô Định sợ hãi đã cắt tóc, cạo râu, mặc giả thường dân, lẩn vào đám tàn quân trốn về Trung Quốc.

Trong vòng không đầy một tháng, cuộc khỡi nghĩa hoàn toàn thắng lợi

*)Nguyên nhân khởi nghĩa:

- Do chính sách áp bức bóc lột tàn bạo của nhà Hán. Thi Sách bị quân Hán giết.

*)Diễn biến:

-   Mùa xuân năm 40 hai Bà Tr­ưng phất cờ khởi nghĩa ở Hát  Môn ( Hà Tây). Hai Bà trưng lâp lời thề :

“Một xin rửa sạch nước thù,

Hai xin đem lại nghiệp xưa họ Hùng,

Ba kẻo oan ức lòng chồng,

Bốn xin vẹn vẹn sở công lênh này

- Nghĩa quân đ­ược  hào kiệt và nhân dân khắp nơi ủng hộ ủng hộ, nhanh chóng đánh bại kẻ thù làm chủ Mê Linh, rồi từ Mê Linh tiến đánh Cổ Loa, Luy Lâu.

- Tô Định  bỏ thành, cắt tóc, cạo râu , trốn về nước. Quân Hán bị đánh tan, khởi nghĩa thắng lợi

*) Nguyên nhân thắng lợi:

- Sự lãnh đạo tài tình của 2 Bà Trư­ng.

- Sự ủng hộ của quần chúng nhândân.

- ý thức đoàn kết bảo vệ độc lập dân tộc.

*) ý nghĩa lịch sử:

- Vai trò của ng­ười phụ nữ trong giải phóng dân tộc.

- Giáng 1 đòn nặng nề vào chế độ PK nhà Hán

-  Báo hiệu thế lực PKPB không thể cai trị vĩnh viễn trên đất n­ước ta.