Tác động địa hình bề mặt Trái Đất thông qua các hoạt động kiến tạo, động đất, núi lửa…
* Vận động theo phương thẳng đứng
– Là những vận động nâng lên và hạ xuống của vỏ Trái Đất theo phương thẳng đứng. Làm cho khu vực này được nâng lên, mở rộng còn khu vực khác thì hạ xuống, thu hẹp trên một diện tích rộng lớn, do đó sinh ra hiện tượng biển tiến và biến thoái.
– Hiện tượng này hiện nay vẫn xảy ra nhưng rất chậm. Khu vực đang được nâng lên là bắc Thụy Điển, Phần Lan; khu vực đang hạ xuống là Hà Lan.
* Vận động theo phương nằm ngang
Làm cho vỏ Trái Đất bị nén ép, tách giãn gây ra hiện tượng uốn nếp, tách giãn.
+) Hiện tượng uốn nếp:
– Diễn ra ở những nơi đá mềm, độ dẻo cao (đá trầm tích).
– Kết quả:
+ Cường độ ban đầu yếu nếp uốn.
+ Cường độ sau (nén ép mạnh) núi uốn nếp.
Ví dụ: Các dãy núi: Uran, Thiên Sơn, Himalaya, Coocđie, Anđét…
+) Hiện tượng đứt gãy:
– Diễn ra ở những nơi đã cứng sẽ bị đứt gãy dịch chuyển ngược với nhau theo phương gần thẳng đứng hay phương nằm ngang.
– Kết quả:
+ Cường độ tách dãn yếu đá chỉ bị nứt không dịch chuyển, tạo thành khe nứt.
+ Cường độ mạnh tạo thành địa lũy, địa hào.
Ví dụ: như thung lũng sông Hồng, dãy con voi nằm kẹp giữa sông Hồng và sông Chảy, Biển Hồ, các hồ dài ở Đông Phi.

Di chuyển xây dựng:

a) Chuyển động thẳng đứng:

- Sự chuyển động lên xuống của vỏ Trái Đất.

- Xảy ra rất chậm và trên diện rộng.

- Va chạm:

+ Làm cho một phần lục địa nhô lên, một phần khác thấp xuống, tạo nên hiện tượng ghế tiến, lùi.

Các khu vực của lục địa hoặc đại dương được phân bố lại.

b) Chuyển động ngang:

- Hiện tượng cong:

+ Các lớp đất đá bị ép thành nếp nhưng không phá vỡ tính liên tục của chúng.

Do các lực nén ngang.

+ Hình thành các nếp uốn và các dãy núi.

- Gãy xương:

Do lực tác dụng theo phương ngang.

+ Các lớp đất đá bị đứt gãy, đứt gãy rồi chuyển động ngược chiều theo phương thẳng đứng hoặc phương ngang.

+ Tạo hẻm núi, thung lũng; Sự dịch chuyển với biên độ lớn sẽ làm cho các lớp đá có một số chỗ lồi lõm, một số đoạn bị sụt giảm, tạo thành thành lũy, hào.

Học tốt!